Lavendel is een van de populairste planten in de Nederlandse tuin. Die kenmerkende paarse aren, de kruidige geur en het feit dat bijen er dol op zijn - het is moeilijk om er niet van te houden. Maar dan: een jaar of twee later is je lavendel kaalgeslagen, heeft nauwelijks bloemen meer en staat er verlopen bij. Herkenbaar?
Dat ligt bijna altijd aan twee dingen: verkeerd snoeien en te veel water. Met de juiste aanpak houd je lavendel tien jaar of langer in topconditie.
Waarom lavendel zo snel verhoudt
Lavendel is een halfheester - geen kruid, geen struik, maar iets ertussenin. Onderaan de plant zitten houtige stengels, bovenaan groeien de zachte twijgen met bloemen. Als je lavendel nooit of te laat snoeit, groeit het hout steeds verder omhoog en wordt de plant steeds leger en slordiger. Eenmaal volledig verhoutwaardig terugsnijden leidt bijna altijd tot de dood van de plant.
Snoeien is dus geen luxe - het is noodzaak. Gelukkig vraagt het niet meer dan een schaar en een goed moment.
Twee keer per jaar snoeien
Voor een lavendel die jaar na jaar bloeit, snoei je twee keer:
Vroege lente (maart-april): Dit is de hoofdsnoei. Knip de plant fors terug, tot net boven het hout - maar laat altijd een paar centimeter groen zitten. Nooit volledig in het hout knippen, want lavendel groeit niet terug vanuit kaal hout. De plant ziet er na deze snoei kort en wat kaal uit, maar herstelt snel zodra de temperaturen stijgen.
Na de bloei (augustus-september): Dit is de naseizoenssnoei. Knip alleen de bovenste verbloemde aren weg, zo'n vijf tot tien centimeter. Dit houdt de plant compact en geeft hem energie voor de winter.
De meest gemaakte fout: te laat snoeien
Veel tuiniers wachten tot de lavendel volledig uitgebloeid is voor ze knippen. Dat is te laat voor de naseizoenssnoei, want dan heeft de plant te weinig tijd om voor de winter aan te sterken. In Nederland geldt: snoei na de bloei uiterlijk in september. Wacht je tot oktober, dan is de kans op vorstschade bij de nieuwe scheuten groter.
Voor de lentesnoei geldt hetzelfde principe: snoeien zodra het nachtvorstrisico kleiner wordt, dus eind maart tot half april. Als er in de winter stengels zijn aangevroren, verwijder die dan ook meteen.
Standplaats en bodem: lavendel houdt van het droge
Lavendel komt oorspronkelijk van de Middellandse Zee, en dat merk je aan zijn voorkeur voor droge, kalkrijke en goed doorlatende grond. In zware kleigrond overleeft de plant zelden een natte winter.
- Meng bij het planten grind of zand door de grond voor betere drainage
- Leg een grindlaag rondom de plant om opdruipend vocht te beperken
- Geef lavendel in de volle grond vrijwel nooit water - hij trekt het zelf op
- In potten: maximaal twee keer per week water, en laat de grond tussendoor goed opdrogen
Lavendel past uitstekend in een border met andere droogteminnende planten als tijm, salie en catmint. Meer weten over tuinieren als de zon hard werkt? Lees dan ook hoe je je tuin door een droge zomer heen helpt - veel van die tips gelden ook voor je lavendelplanten.
Welke soort past in jouw tuin
Niet alle lavendel is gelijk. Voor de Nederlandse tuin zijn drie soorten het meest geschikt:
Lavandula angustifolia (echte lavendel) - De hardste soort, overleeft Nederlandse winters het beste. Bloeit in juni-juli in de kenmerkende blauwpaarse tint. Populaire rassen zijn 'Hidcote' (compact, diepblauw) en 'Munstead' (iets lichter van kleur).
Lavandula x intermedia (lavandin) - Groter en rijker bloeiend, maar iets minder winterhard. Bloeit later in de zomer, in juli-augustus. Het ras 'Grosso' doet het uitstekend zowel in de border als in potten.
Lavandula stoechas (vlinderlavendel) - Herkenbaar aan de opvallende "oortjes" bovenop de aren. Minder winterhard, prima voor beschutte hoekjes of als pottplant op een zonnig terras.
Lavendel combineren in een zomerborder
Lavendel staat prachtig naast andere droogtetolerante vaste planten. Denk aan ooievaarsbek, salie, strobloemen en kattenkruid (Nepeta). Een border vol lavendel oogt in de bloeitijd overweldigend, maar is de rest van het jaar wat eentonig - combineer dus met planten die op andere momenten in bloei staan.
Wil je een kleurrijke border die van mei tot september vol kleur staat? In ons artikel over lupinen kweken lees je hoe je een border opbouwt waarbij planten de stok van elkaar overnemen.
Wat je morgen anders doet
De meeste mensen snoeien te weinig en geven te veel water. Doe je dat anders, dan merk je het verschil al dit seizoen. Controleer je lavendel nu: staat hij vol verbloeide aren die je nog niet hebt geknipt? Haal er dan deze week nog de schaar in. En staat hij in zware, natte grond? Dan is een grindlaag rondom de plant of een verplanting naar een droger plekje de moeite waard.
Met twee snoeibeurten per jaar, een zonnige standplaats en weinig water geef je lavendel een leven van tien jaar of meer in je tuin - en jaar na jaar die onmiskenbare combinatie van paars en geur die zo kenmerkend is voor een mooie zomertuin.