De tuincentra liggen weer vol met netjes gesorteerde bakken bloembollen en dat is geen toeval. September is de maand waarin de bodem nog warmte vasthoudt van de zomer, terwijl de eerste herfstbuien voor precies genoeg vocht zorgen. Voor bollen die volgend voorjaar moeten bloeien, is dit het beste moment om de schop erin te zetten. Wacht je tot november, dan lopen tulpen en narcissen een groeivoorsprong mis die ze niet meer inhalen.
Waarom de bodem nu nog warm genoeg is
Een bloembol vormt na het planten eerst wortels voordat er bovengronds iets gebeurt. Dat wortelstelsel heeft warmte nodig, en die is er in september nog volop. Wacht je te lang, dan koelt de grond af en blijft de bol achter met een zwak wortelgestel. Het gevolg zie je pas in maart: een schraal stengeltje in plaats van een volle bloem. Plant je nu, dan heeft de bol tot de eerste vorst de tijd om zich stevig vast te zetten.
Er is nog een tweede reden om niet te lang te wachten. Sneeuwklokjes en andere kleine bolgewassen drogen relatief snel uit als ze te lang buiten de grond liggen. Hoe eerder ze de grond in gaan, hoe groter de kans dat ze volgend jaar daadwerkelijk bloeien.
Welke bollen je deze maand al de grond in kunt
Niet elke bol hoeft nu al geplant te worden, maar een aantal soorten profiteert wel degelijk van een vroege start:
- Sneeuwklokjes - drogen snel uit, dus plant ze als eerste
- Krokussen - bloeien al eind winter en geven bijen een van de eerste voedselbronnen van het jaar
- Narcissen - vormen relatief veel wortels en hebben daardoor extra tijd nodig
- Blauwe druifjes - verwilderen goed, dus je hoeft ze maar één keer te planten
- Tulpen - kunnen ook nog tot in november de grond in, maar wie nu al plant heeft er in maart de mooiste stelen aan
Kies je voor een combinatie van vroege en late bloeiers, dan heb je van februari tot in mei steeds ergens kleur in de border. Let bij de keuze ook op enkelbloemige soorten zoals de botanische tulp en gewone krokus. Die leveren stuifmeel op het moment dat er voor bijen en andere insecten nog nauwelijks iets anders bloeit, terwijl gevulde variëteiten daar weinig aan bijdragen.
Zo bepaal je de juiste plantdiepte
De vuistregel is simpel: een bol gaat ongeveer twee tot drie keer zo diep de grond in als de bol zelf hoog is. Een tulpenbol van 5 centimeter komt dus in een gat van 10 tot 15 centimeter. Plant je te ondiep, dan vriest de bol makkelijker kapot. Plant je te diep, dan kost het de plant te veel energie om boven de grond te komen en blijft de bloei mager.
Zet de punt naar boven en de platte kant, waar de wortels straks uitkomen, naar beneden. Twijfel je bij een onregelmatige bol, plant hem dan gewoon op zijn zij. De meeste bollen draaien zichzelf tijdens het groeien wel de goede kant op. Geef na het planten water, zodat de bol meteen contact maakt met de grond en niet in een luchtbel blijft liggen.
Bollen in het gazon, de border of een pot
In een border heb je de meeste vrijheid: plant in groepjes van tien tot vijftien stuks per soort voor een natuurlijk resultaat, in plaats van keurige rijtjes. Wil je bollen in het gazon, dan werkt dat het best met kleine soorten zoals krokussen en de kleinere narcissen. Houd er wel rekening mee dat je pas mag maaien nadat het blad van de bollen vanzelf is verdord, meestal ergens in mei. Een gazon dat je net hebt bijgezaaid, zoals in dit artikel over gazon bijzaaien in september, combineert dus niet goed met bollen die je daar ook nog in wilt planten.
Bollen in een pot zien er ook mooi uit, maar houd er rekening mee dat een pot minder bescherming biedt tegen vorst dan de volle grond. De kluit in een pot vriest sneller helemaal door, waardoor veel bollen de winter niet overleven. Plan je bollen in potten, reken er dan op dat je ze volgend jaar opnieuw moet kopen.
Wat je verder nog kunt doen in de tuin deze maand
Bollen planten is niet de enige klus die in september op de planning hoort te staan. Groenblijvende hagen krijgen nu hun laatste snoeibeurt van het seizoen, zodat ze goed ingepakt de winter in gaan. Heb je dat nog niet gedaan, lees dan ons artikel over haag snoeien in september voordat de eerste nachtvorst valt.
Ook je dahlia's vragen nu aandacht. Ze bloeien door tot de eerste vorst, maar de zware bloemen op dunne stelen hebben bij veel wind al snel steun nodig. Wie er dit jaar mee begonnen is, vindt in ons artikel over dahlia's kweken tips om ze overeind te houden tot het einde van het seizoen. En heb je nog ruimte in de border, dan is dit ook een goed moment om alvast na te denken over vaste planten voor volgend jaar, zoals te lezen valt in ons artikel over lupinen in de border.
Wachten kost je bloemen in maart
Het verschil tussen nu planten en wachten tot november is in de tuin zelf nauwelijks te zien, maar in het voorjaar des te meer. Een bol die op tijd de grond in gaat, bouwt een sterker wortelstelsel op en komt met meer kracht boven de grond. Een bol die te laat wordt geplant, bloeit vaak wel, maar met minder stevigheid en soms een seizoen later dan gepland. Volgens de Wikipedia-pagina over bloembollen slaan bolgewassen juist voedingsstoffen op om na een koude periode snel te kunnen uitlopen, en die koude periode moet er dus wel op tijd aankomen. Pak deze maand de schop erbij, dan sta je in maart niet met lege handen terwijl de buurtuin al vol staat met krokussen.