Terwijl je buren hun kuipplanten tegen de vorst beschermen en de laatste bladeren bij elkaar harken, ligt er in november nog een kans in de moestuin die bijna niemand pakt. Knoflook planten. Niet in het voorjaar, zoals veel mensen denken, maar nu, in de laatste weken voor de vorst doorzet.
Herfstknoflook groeit een hele winter lang langzaam door onder de grond en levert daardoor grotere, steviger bollen op dan knoflook die je in maart pas de grond in stopt. Het kost je een kwartiertje werk en een paar knoflookbollen uit de supermarkt of tuincentrum. De oogst volgt pas volgend jaar, maar dat is precies het punt: je zet nu iets weg voor later, terwijl de rest van de tuin met rust gelaten wordt.
Waarom november het beste moment is
Knoflook heeft een koudeperiode nodig om goed bollen te vormen, een proces dat vernalisatie heet. Plant je in het voorjaar, dan mist de knoflook die kou en blijven de bollen vaak klein en slap. Plant je in de herfst, dan wortelt de teen eerst nog even in de nog relatief warme grond voordat de winter echt begint, en gaat hij daarna in rust tot het weer warmer wordt.
Volgens de tuinredactie van MAX kan knoflook (en ook sjalot) tot en met half november de grond in, zolang het op de dag zelf niet vriest. Wacht dus niet tot de bollen in de aanbieding liggen bij het tuincentrum in maart. Tegen die tijd ben je een paar maanden groeitijd kwijt.
Welke knoflook je moet gebruiken
Gebruik geen knoflook uit de supermarkt die behandeld is met een kiemremmer, want die teentjes schieten vaak niet op. Koop in plaats daarvan pootknoflook bij een tuincentrum of moestuinwinkel, of gebruik knoflook van de biologische markt. Breek de bol vlak voor het planten pas open in losse teentjes, zodat het beschermende vlies er nog om zit. Gebruik alleen de grootste, stevigste teentjes. De kleintjes lever je liever in de keuken dan in de border.
Heb je al een border met dahlia's die net is leeggeruimd na de eerste nachtvorst, dan is dat een prima plek. Knoflook deelt de grond niet graag met andere bollen, dus kies een apart hoekje van de moestuin of een border waar je niet ook net voorjaarsbollen hebt gezet.
Zo plant je de teentjes
- Kies een zonnige plek met goed doorlatende grond. Op zware klei of grond die lang nat blijft, plant je beter op een licht verhoogde rug, zodat de teen niet in het water staat.
- Werk geen verse mest of compost door de grond vlak voor het planten. Knoflook houdt niet van een te voedselrijke bodem op het moment van planten.
- Duw elke teen met de punt naar boven ongeveer 3 tot 5 centimeter diep de grond in.
- Houd zo'n 15 centimeter tussen de teentjes aan, en 30 centimeter tussen de rijen als je er meerdere zet.
- Dek de grond na het planten af met een laag verse bladeren of stro. Dat werkt als een deken tegen strenge vorst en houdt onkruid tegelijk een beetje onder controle.
Wat je de rest van de winter moet doen (bijna niets)
Dit is het makkelijke deel. Knoflook vraagt in de winter nauwelijks onderhoud. Je hoeft niet te water te geven zolang het regelmatig regent, en je hoeft de border niet te bewerken. Zie je in een strenge vorstperiode dat de bovenste laag grond helemaal hard bevriest, leg dan een extra laag bladeren neer. Verder laat je de knoflook met rust tot het begin van het voorjaar, wanneer je de eerste groene scheuten boven de grond ziet komen.
Pas daarna, als het actief gaat groeien in maart en april, kun je eventueel wat compost tussen de rijen werken. Voor de winter zelf geldt: hoe minder je eraan doet, hoe beter.
De fout die de meeste beginners maken
De meest gemaakte misser is niet de plantdiepte of de afstand, maar het moment van oogsten in combinatie met de plek. Veel mensen zetten knoflook tussen andere groenten die in de zomer nog volop in de groei zitten, zoals tomaten of courgette. Dan sta je in juni met een rijpe knoflookbol tussen planten die je nog maanden nodig hebt, en durf je niet te oogsten uit angst de rest te beschadigen. Kies daarom bewust een hoekje waar je in de zomer toch niets anders hoeft te doen, of een bed dat je na de knoflookoogst meteen opnieuw kunt inzaaien met iets snels, zoals sla of radijs.
Een tweede misser is te vroeg oogsten uit ongeduld. Trek je de bol eruit voordat het loof grotendeels verdord is, dan heeft de knoflook zijn laatste groeifase niet afgemaakt en blijven de teentjes klein. Geduld is hier letterlijk de hele opbrengst.
Dit is het moment waarop je straks oogst
Herfstknoflook is pas in de zomer van volgend jaar klaar. Het signaal waarop je moet letten is het loof: zodra ongeveer twee derde van de bladeren is verdord en geel geworden, is de bol rijp. Dat is meestal ergens in juni. Wacht je te lang met oogsten, dan vallen de bollen uit elkaar in de grond of beginnen ze te rotten, zeker na een natte periode.
Maak de grond rond de bol voorzichtig los met een vork in plaats van de bol er meteen uit te trekken, zodat je de teentjes niet beschadigt. Laat de geoogste bollen daarna een paar weken drogen op een droge, geventileerde plek voordat je ze opbergt. Zo bewaar je ze tot ver in de winter.
Terwijl de rest van de tuin in november dichtslaat voor de winter, zet je met een kwartier werk iets weg wat pas over acht maanden zijn waarde laat zien. Precies het soort klusje waar een moestuin groter van wordt.