De nachten worden kouder en je hebt het misschien nog niet eens door, maar een deel van je tuin staat er dit moment verkeerd bij. Geraniums, fuchsia's en de oleander op het terras overleven de eerste nachtvorst niet. En die kan zomaar binnen twee weken vallen. Terwijl je nog bezig bent met het blad ruimen en de laatste snoeibeurt voor de haag, staan deze planten gewoon buiten te wachten op iets waar ze niet tegen kunnen.
Het goede nieuws: je hebt nog tijd. Het slechte nieuws: niet heel veel. Dit is wat je nu moet weten over welke planten naar binnen moeten, hoe je dat doet, en wat je met de rest van je tuin doet die wél buiten kan blijven staan.
Welke planten overleven de winter niet buiten
Niet elke plant is winterhard, en dat heeft niets te maken met hoe stevig hij lijkt. Winterhardheid gaat over de minimumtemperatuur die een plant kan verdragen, en veel populaire terrasplanten komen oorspronkelijk uit mediterrane of subtropische streken. Ze zijn gewend aan zachte winters, niet aan Nederlandse vorst.
Denk aan geraniums, fuchsia's, oleanders, bougainvillea en de meeste citrusplanten in pot. Ook exotische bladplanten zoals bananenplanten en de olijfboom op je terras horen hierbij. Een geranium bijvoorbeeld raakt al bij een paar graden onder nul blijvend beschadigd, terwijl een olijfboom in een pot juist gevoeliger is voor vorst dan eenzelfde boom die vrij in de volle grond staat. De pot biedt de wortels simpelweg veel minder bescherming dan de aarde eromheen. Twijfel je over een plant, check dan het label of zoek de soortnaam op. Bij twijfel geldt: naar binnen is altijd veiliger dan buiten laten staan.
Wacht niet op de eerste vorstwaarschuwing
De verleiding is groot om te wachten tot de weerman het zegt, maar dan sta je 's avonds in het donker planten te verslepen terwijl het al bijna vriest. Begin liever nu, op een droge, rustige dag. Zo kun je de planten ook meteen een beurt geven voordat ze naar binnen gaan.
Haal dode bladeren en uitgebloeide bloemen weg en controleer de plant op ongewenste bewoners zoals bladluis of slakken. Je wilt niet dat die mee naar binnen verhuizen. Geef de plant daarna nog wel voldoende water: een goed gewortelde plant die niet uitgedroogd is, verdraagt een lichte kou beter dan een plant die al verzwakt is door droogte.
Zo kies je de juiste plek binnen
Niet elke plant wil naar de warme woonkamer. De meeste niet-winterharde tuinplanten hebben het liefst een koele, lichte ruimte van ongeveer 5 tot 10 graden, zoals een onverwarmde garage, serre of lichte schuur. Te warm en te donker zorgt juist voor slappe, uitgerekte groei en bladval.
Geef de plant in deze periode veel minder water dan in de zomer. De plant groeit nauwelijks en vraagt dus ook weinig. Een keer per twee tot drie weken een beetje water is meestal genoeg. Haal bovendien de onderschotel weg, want vocht dat blijft staan is in de winter een directe uitnodiging voor wortelrot.
Dahlia's en andere knollen vragen om een andere aanpak
Heb je dit jaar dahlia's gekweekt, dan geldt een ander verhaal. De knollen gaan niet als hele plant naar binnen, maar worden na de eerste nachtvorst (die het blad laat verkleuren en slap hangen) uitgegraven. Laat ze een paar dagen drogen op een koele, droge plek en bewaar ze daarna in een kist met droge grond, zand of houtkrullen op een vorstvrije plek.
Hetzelfde geldt voor knolbegonia's en siergember. Het verschil met de potplanten hierboven is dat deze planten juist helemaal droog en in rust moeten overwinteren, niet licht en af en toe water.
Kun je een plant niet verplaatsen, dek hem dan goed af
Staat er een grote olijfboom of een vaste kuipplant die je onmogelijk naar binnen krijgt, dan is afdekken de beste optie. Gebruik vorstdoek of een speciale plantenhoes, nooit plastic folie, want daaronder bouwt vocht zich op en dat doet meer kwaad dan de vorst zelf. Bedek ook de pot zelf met bijvoorbeeld jute of bladeren, want vorst kruipt net zo hard via de wortels naar binnen als via het blad.
Haal de bescherming er trouwens weer af zodra de temperatuur weer boven het vriespunt komt. Een plant die dag en nacht onder een hoes zit, krijgt te weinig licht en lucht en verzwakt daardoor juist. Zo'n dekje is bedoeld voor koude nachten, niet voor de hele winter.
Dit is het weekend om het te doen
De meeste tuinbezitters stellen dit klusje uit tot het te laat is, en dan sta je met een bevroren, zwarte plant die je toch moet weggooien. Loop dit weekend je terras en tuin langs, maak een lijstje van wat echt niet winterhard is, en begin met verplaatsen terwijl het nog droog en rustig weer is. Heb je ook nog een vijver die winterklaar moet, combineer die klus dan met deze ronde door de tuin. Dan heb je in één middag de grootste risico's voor de winter afgedekt, letterlijk en figuurlijk.